کارفرما:سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري مجری: مرکز تحقیقات هنر معماری و شهرسازی "نظر"
مدير طرح: دكتر سيد امير منصوري
مسئول طرح: مهندس وحيد حيدر نتاج
مشاورين طرح:
دكتر علي اكبر سرفراز، متخصص باستانشناسي
دكتر شهره جوادي، متخصص تاريخ هنر
همكاران:
زينب آزمون، كارشناس باستان شناسي
احمد شفيعي، دانشجوي كارشناسي معماري
مهندس سلماز مصباح، كارشناس ارشد معماري منظر
حسين نجفي، كارشناس فضاي سبز
پردازش رايانه اي و صفحه آرايي: ليلا زماني.سميه دانش
ديوار بزرگ گرگان، دومين ديوار تاريخي قاره آسيا و طولاني ترين اثر معماري دشت گرگان است که در منابع تاريخي و گزارش هاي علمي به نام هاي سد سکندر, سد انوشيروان, سد فيروز, قزل آلانگ و ديوار دفاعي شهرت دارد. اين اثر تاريخي، در امتداد گرگان رود جاي دارد و امروزه بقاياي آن از دامنه بيلي کوه در گلستان (شمال شرقي شهر کلاله) شروع و تا نزديکي روستاي "صفاديشان" در بندر ترکمن به طول 200 کيلومتر قرار دارد.
طرح راهبردي، ساماندهي ديوار بزرگ گرگان ، كه تهيه آن به پژوهشكده نظر سپرده شده است، برنامه اي است كه به بررسي امكانات و محدوديتهاي توسعه منطقه پرداخته و با تحليل داده ها، دريافت نظرات كارفرما و طرحهاي بالادست و مرتبط به تعيين اهداف توسعه اقدام مي كند.
در مرحله بعد راهبردهاي برنامه (استراتژي ها) بر اساس اهداف تعيين شده و با عنايت به ضرورت تحقق پذيري طرح و جلب مشاركت شهروندان، گروههاي غير دولتي، نهادهاي عمومي و دولتي و در چارچوب امكانات طرح تعيين مي گردد.
طرحهاي موضعي و موضوعي، محصول عملياتي راهبردهاي مصوب است كه با مشاركت نمايندگان كارفرما و در چارچوب امكانات پروژه اولويت بندي شده و موضوع برنامه هاي متاخر را تشكيل ميدهد.
چشم انداز طرح تهيه طرح راهبردي ساماندهي قلمرو ديوار بزرگ گرگان اقدامي است در جهت تدوين، تنظيم و هدايت مجموعه سياستها، برنامه ها و فعاليتهايي كه در راستاي حفاظت آثار تاريخي به مثابه هدف نهايي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري شكل گرفته است از اين رو سندي است كه كنترل و هدايت فعاليت هاي گوناگون اهم از كالبدي ، مديريتي و سرمايه گذاري را با روشهاي نوين جهاني و در چارچوب معاهده هاي بين المللي حفاظت آثار تاريخي به عهده مي گيرد.
اهداف كلي
الف. حفاظت از آثار تاريخي منطقه و در رأس آنها ديوار بزرگ گرگان.
ب. حفاظت از تنوع منظرين منطقه شامل ساخت طبيعي و تنوع جمعيتي (دموگرافيك).
ج. نقش آفريني ديوار به عنوان محور ارتباط زيست بومي (زنجيره اتصال تنوع فرهنگي – اجتماعي و طبيعي – اقليمي).
د. توسعه صنعت گردشگري در منطقه با استفاده از ظرفيت هاي طبيعي – تاريخي قلمرو ديوار.
راهبردهاي طرح
• شناساندن آثار باستاني و پيشينه تاريخي و اسطوره اي منطقه به استفاده كنندگان
• اتخاذ تدابير و راهكارهاي حفاظتي از عرصه و حريم ديوار حفظ و استفاده از ظرفيتهاي تماشايي و چشم اندازهاي طبيعي، متنوع و زيباي محيط و ويژگيهاي بارز منطقه و برنامه ريزي در كنترل عناصر و فضاهاي انسان ساخت.
• حفاظت از گونه هاي گياهي، مرتعي و زراعي موجود بهره گيري از ظرفيت جغرافيايي قوي در منطقه همانند رودخانه گرگانرود و تالابهاي بين المللي.
• معرفي تنوع قوميتها و به نمايش گذاشتن آداب و رسوم خاص و طراحي فضاهايي براي عرضه هنرهاي بومي منطقه و مردم شناسي.
طرح نهايي شامل موارد زير مي شود :
پيشنهاد حريم منظرين اثر
تهيه نقشه راهبردي طرح (شبكه راهها و دسترسيها، نقشه كاربري زمين، منظره هاي اصلي و نقاط عطف و نشانه مجموعه)
معرفي طرحهاي موضوعي و مشخصات عمومي آنها
معرفي طرحهاي موضعي و مكانيابي و تعيين ضوابط و مشخصات عمومي آنها
تدوين گزارش مقررات و ضوابط كلان ساخت و ساز